Recykling szkła i butelek - jak segregować szklane odpady

Szkło jest, obok tworzywa sztucznego, najpowszechniej stosowanym materiałem opakowaniowym. Jest jednak bezpieczniejsze, ponieważ nie wpływa negatywnie na przechowywaną żywność czy napoje. Aby mimo wszystko nie obciążać nadmiernie środowiska produkcją nowego szkła, warto poddawać to już używane recyklingowi, zwłaszcza że materiał ten może być przetwarzany dowolną ilość razy bez pogorszenia jego parametrów.

Czym jest recykling szkła?

Recykling szkła polega na rozdrobnieniu, oczyszczeniu i przetopieniu zużytego szkła w nową stłuczkę. Można go powtarzać w nieskończoność, bez utraty jakości materiału.

Warunkiem jest dobra segregacja: do zielonego pojemnika trafiają butelki i słoiki, ale już nie szyby, ceramika, lustra ani żarówki. Poniżej wyjaśniamy proces krok po kroku i pokazujemy, co dokładnie wolno wrzucić.

Recykling szkła - na czym polega

Recykling szkła dotyczy materiału, z którym mamy kontakt codziennie: słoików, butelek, szyb, naczyń i dekoracji. Im więcej szkła używamy, tym więcej powstaje odpadów, a recykling pozwala zamienić je z powrotem w surowiec.

Ustawa o odpadach z 14 grudnia 2012 r. definiuje recykling jako odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym albo innym celu.

Skuteczny recykling szkła zaczyna się od segregacji odpadów komunalnych w domu. Zasady określa rozporządzenie Ministra Środowiska z 29 grudnia 2016 r., które w lipcu 2017 r. wprowadziło Jednolity System Segregacji Odpadów (JSSO). Szkło jest jedną z pięciu obowiązkowych frakcji.

Przeczytaj również: Na czym polega recykling tworzyw sztucznych?

➡️ Pobierz przewodnik dotyczący gospodarki odpadami

Recykling szklanych butelek

Recykling szklanych butelek przebiega tak samo jak recykling pozostałych opakowań szklanych, z jednym wyjątkiem: butelki wielorazowe objęte systemem kaucyjnym nie trafiają do przetopu. Są myte i wracają do obiegu, wielokrotnie.

Butelki jednorazowe trafiają do zielonego pojemnika, a stamtąd do sortowni i huty. Kluczowe: zdejmij zakrętkę i gumową uszczelkę, ale nie musisz zdejmować etykiety ani myć butelki. Wystarczy, żeby była opróżniona. Tak wygląda recykling butelek w praktyce.

Jak segregować szkło - co wrzucać do zielonego pojemnika

Opakowania po kosmetykach wrzucamy tylko wtedy, gdy da się oddzielić szkło od innych materiałów. Pojemnik trwale połączony z plastikiem czy metalem trafia do odpadów zmieszanych.

Recykling opakowań szklanych

Recykling opakowań szklanych dotyczy przede wszystkim butelek i słoików. Mają jednolity skład, dlatego huty szkła opakowaniowego przyjmują je jako stłuczkę. Szyby czy naczynia żaroodporne mają inny skład i temperaturę topnienia, więc zanieczyszczają surowiec.

Każda butelka i każdy słoik wrzucone do właściwego pojemnika to surowiec, z którego powstanie nowe opakowanie. Dlatego tak ważne jest, żeby w pojemniku na szkło lądowały tylko opakowania.

Pojemnik na szkło - jeden czy dwa kolory

Zgodnie z rozporządzeniem z 29 grudnia 2016 r. szkło wrzucamy do zielonego pojemnika z napisem „Szkło”. Niektóre gminy wprowadzają dodatkowy podział: szkło bezbarwne trafia wtedy do białego pojemnika z napisem „Szkło bezbarwne”, a kolorowe (np. brązowe czy zielone) do zielonego z napisem „Szkło kolorowe”.

O tym, czy w gminie obowiązuje jeden pojemnik, czy dwa, decyduje regulamin utrzymania czystości i porządku uchwalany przez radę gminy. Wynika to z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zmienionej ustawą z 19 lipca 2019 r.

Nie każda butelka musi trafić do pojemnika. Szklane butelki wielorazowe z oznaczeniem „KAUCJA 1 zł” oddajesz w sklepie albo w butelkomacie i odzyskujesz kaucję. Więcej przeczytasz w artykule System kaucyjny w Polsce: zasady, terminy i kwoty kaucji.

Proces recyklingu szkła krok po kroku

Recykling szkła, a w przypadku odpadów nienadających się do przetopu utylizacja szkła, przebiega w kilku etapach:

1. Zbiórka szkła z zielonych i białych pojemników.

2. Sortowanie według koloru i usunięcie zanieczyszczeń: metali, korków, etykiet, ceramiki.

3. Rozdrobnienie do postaci stłuczki szklanej.

4. Oczyszczanie stłuczki, w tym separacja magnetyczna i optyczna.

5. Przetop w hucie szkła w temperaturze ok. 1500 stopni Celsjusza.

6. Formowanie nowych opakowań. Stłuczka może stanowić nawet 90% wsadu.

Odpady, które nie nadają się do przetopu, np. żarówki, soczewki czy pojemniki po rozpuszczalnikach, są odsiewane na etapie sortowania i przekazywane do utylizacji.

Segregację ułatwiają pojemniki półpodziemne Molok. Są oznaczone zgodnie z przepisami, tak jak zwykłe kontenery, ale wyglądają estetyczniej, co zachęca mieszkańców do wrzucania odpadów do właściwych pojemników. Są też bardziej pojemne, więc nie zabraknie w nich miejsca na butelki i słoiki.

➡️ Pobierz przewodnik dotyczący gospodarki odpadami

Pojemnik na odpady szklane – jeden kontener czy dwa kontenery?

Recykling odpadów szklanych jest specyficzną formą wtórnego wykorzystania śmieci danej frakcji. Zgodnie z zapisami Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 roku w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów odpady ze szkła wrzucane są do jednego pojemnika w kolorze zielonym, który dodatkowo jest opatrzony napisem „Szkło”. Niekiedy jednak zostaje wprowadzony dodatkowy podział na szkło bezbarwne i kolorowe.  Wówczas szklane śmieci pozbawione barwnika należy wrzucać do pojemnika białego z napisem „Szkło bezbarwne”. Natomiast pozostałe (np. brązowe czy zielone) do pojemnika zielonego z napisem „Szkło kolorowe”.

Od czego zależy ów podział? Zgodnie z Ustawą z dnia 19 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 poz. 1579) to gmina odpowiada za utrzymanie porządku na jej terenie. W związku z tym kwestię segregacji odpadów szklanych w jednym pojemniku lub dwóch pojemnikach ustala regulamin uchwalany przez radę gminy (po zaopiniowaniu przez inspektora sanitarnego).

Błędy w segregacji szkła i ich konsekwencje

Recykling opakowań szklanych (podobnie jak recykling odpadów innych frakcji) jest obowiązkiem nałożonym na Polskę i inne państwa członkowskie przez Unię Europejską. Zgodnie z przyjętym tzw. pakietem odpadowym do 2035 roku poziom recyklingu ma wynieść 65%. Nie można realizacji tego celu odwlekać w czasie, ponieważ już w 2025 roku wtórnie wykorzystywanych ma być 55% śmieci, a w 2030 – 60%.

Zobacz także: Segregacja odpadów – w Polsce i Unii Europejskiej

Kluczowe dla osiągnięcia powyższych wskaźników jest efektywne segregowanie odpadów w gospodarstwach domowych. Wdrożony w 2017 roku Jednolity System Segregacji Odpadów (JSSO) nie jest wyłącznie zaleceniem, lecz obowiązkiem. Osoby, które go ignorują, muszą liczyć się z ryzykiem kary finansowej. Jakich konsekwencji finansowych można się spodziewać? Kwestię tę reguluje Ustawa z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Jeśli pojemnik na szkło zapełniany jest odpadami innego typu lub szkło wrzucane jest do kontenerów przeznaczonych dla innych frakcji, może zostać określona wielokrotna stawka opłaty za wywóz śmieci. Jej wysokość waha się od dwu- do czterokrotności normalnej stawki.

➡️ Pobierz przewodnik dotyczący gospodarki odpadami

O tym, czy śmieci segregowane są we właściwy sposób, może poinformować wójta, burmistrza lub prezydenta pracownik firmy specjalizującej się w wywożeniu odpadów. Wystarczy, że otworzy pojemnik na śmieci, by stwierdzić nieprawidłowości w zakresie ich segregacji.

Jak przebiega proces recyklingu szkła?

Recykling jest procesem wieloetapowym. Nie może być mowy o skutecznym wtórnym wykorzystaniu odpadów bez efektywnego segregowania śmieci. Proces ten zaczyna się już w gospodarstwach domowych, gdy przedmioty wykonane ze szkła wrzucane są do pojemnika przeznaczonego na tę frakcję. Segregację odpadów ułatwiają pojemniki półpodziemne Molok. Podobnie jak zwykłe kontenery powierzchniowe są oznaczone w sposób określony przepisami prawa. Wyglądają jednak bardziej estetycznie, co stanowi zachętę do wrzucania śmieci do właściwych pojemników. Ponadto są bardziej pojemne. Nie ma więc ryzyka, że zabraknie miejsca na szklane butelki czy słoiki.

Odpady cyklicznie odbierane są przez pojazdy opróżniające wyspecjalizowanej firmy, której gmina powierzyła zadanie gospodarowania odpadami komunalnymi. Gdy śmieci zostaną przewiezione do punktu odpowiedzialnego za recykling, są ważone i sprawdzone pod kątem przydatności do powtórnego przetworzenia. Jeśli znajdą się wśród nich np. żarówki, soczewki okularowe czy pojemniki po rozpuszczalnikach, muszą zostać przekazane do utylizacji.

➡️ Pobierz przewodnik dotyczący gospodarki odpadami

Następnym etapem recyklingu szklanych butelek i innych odpadów szklanych jest kruszenie oraz oczyszczanie z etykiet i drobnych zabrudzeń, jak piasek czy resztki żywności. Po wstępnym oczyszczeniu pokruszone odpady są dzielone ze względu na kolor. Właśnie w celu usprawnienia tego procesu niektóre gminy decydują się na segregowanie szkła z podziałem na frakcję bezbarwną i kolorową. Ten wstępny podział przyspiesza proces recyklingu, dzięki czemu szybciej można uzyskać surowiec wtórny.

Stłuczka, która zostanie podzielona pod względem kolorów, zostaje przewieziona do huty szkła. Tam jest przetapiana w 1200 st. Celsjusza na masę szklaną, z której formowane są nowe produkty, takie jak butelki, słoiki czy ozdoby.

Dowiedz się, czym są odpady bio i na czym polega ich recykling

Korzyści z recyklingu szkła

Szkło jest wyjątkowym materiałem do recyklingu. W przeciwieństwie do tworzyw sztucznych czy papieru może być przetwarzane dowolną ilość razy. Dzięki temu oszczędza się miejsce przeznaczone na składowanie odpadów oraz ogranicza eksploatację środowiska naturalnego. Pozwala to również zmniejszyć wykorzystanie wody oraz energii, a tym samym redukuje emisję dwutlenku węgla do atmosfery.

Do czego wykorzystywane jest wtórnie przetworzone szkło? Recykling tego materiału umożliwia produkcję nie tylko nowych butelek czy słoików, ale również m.in.:

• blatów kuchennych,
• izolacji ścian,
• kafelków,
• past czyszczących,
• szkieł optycznych.

Powtórne wykorzystanie szkła jest więc ekonomiczne i ekologiczne, a przy tym bezpieczne, ponieważ – wbrew obawom – po skruszeniu i ponownym przetopieniu nie zmienia swoich właściwości i swojej wytrzymałości.

Pobierz przewodnik dotyczący gospodarki odpadami

W przewodniku znajdziecie:

• praktyczne informacje dotyczące projektowania punktu zbiórki odpadów,
• porady jak zwiększyć poziom segregacji odpadów na terenie wspólnoty,
• jakie warunki musi spełniać półpodziemny system przechowywania odpadów.